Deri Sözlüğü: A'dan Z'ye 80 Deri Terimi

Kısa cevap: Deri terimleri, bir ürünün hangi hayvanın derisinden yapıldığını, derinin hangi katmanının kullanıldığını, nasıl tabaklandığını ve yüzeyinin nasıl işlendiğini anlatır. En sık karşılaşılanlar hakiki deri, full grain, split, krom ve bitkisel tabaklama, anilin, nubuk, süet, napa ve patinadır. Avrupa standardı EN 15987'ye göre "deri" adı yalnız tabaklanmış hayvan derisine aittir.

Bu sözlükte ürün sayfalarında, tabakhane konuşmalarında ve bakım rehberlerinde karşınıza çıkan 80 terimi altı grupta topladık; her grubun içindeki terimler alfabetik sıradadır. Tanımlarda mümkün olduğunca standart metinlerine dayandık. Deri türlerini görsellerle karşılaştırmak isterseniz Deri Türleri Rehberi sayfamıza da bakabilirsiniz.

İlgili modeller: erkek cüzdan modelleri · kadın cüzdan modelleri

Bir ürüne "deri" demek için standart ne şart koşuyor?

Avrupa'da deri ticaretinin ortak dili EN 15987 standardıdır. Standart, "deri" kelimesinin ve ondan türeyen adların yalnız hayvan kökenli, tabaklanmış malzeme için kullanılabileceğini söyler. Yüzey kaplamasının kalınlığı ise malzemenin hangi adı alacağını belirler:

Kısacası etikette "deri" kelimesinin yanında hangi nitelemenin durduğuna bakmak, malzemeyi anlamanın en kısa yoludur.

Deri türlerini ve malzemeyi anlatan terimler nelerdir?

• Bonded deri (rejenere deri): Deri kırpıntılarının liflere ayrılıp bağlayıcıyla preslenmesiyle elde edilir. EN 15987'ye göre ağırlıkça en az %50 kuru deri lifi içermelidir ve tek başına "deri" diye satılamaz.
• Dana derisi: Genç sığırın derisi. Sıkı lif yapısı, dayanımı ve kolay işlenmesi nedeniyle cüzdan, kartlık ve çantada en sık kullanılan derilerdendir. Modica'nın hakiki deri ürünlerinde dana derisi kullanılır.
• Deri: Hayvan kökenli, lif yapısı korunmuş ve çürümeyecek şekilde tabaklanmış ham deri. Kılı alınmış ya da alınmamış olabilir.
• Egzotik deri: Timsah, yılan, devekuşu gibi türlerin derisi. Birçok türün uluslararası ticareti CITES sözleşmesine göre izin belgesine bağlıdır.
• Hakiki deri: Türkiye'de "gerçek hayvan derisi" anlamında kullanılan yerleşik ifade. Hangi hayvandan, hangi katmandan ve nasıl işlendiği ayrıca belirtilmelidir.
• Keçi derisi: İnce, hafif ve belirgin taneli bir deridir. Eldiven, ayakkabı ve kitap cildinde sık görülür.
• Koyun ve kuzu derisi: Yumuşak, hafif ve sıcak dokunuşludur. Giyimde ve napa derilerde yaygındır; sürtünmeye dana derisi kadar dayanıklı değildir.
• Kösele: Kalın, sert ve genellikle bitkisel tabaklanmış deri. Ayakkabı tabanında, kemerde ve sağlam saraciye işlerinde kullanılır.
• Meşin: Koyun derisinden yapılan, ince ve yumuşak sepilenmiş deri. Eskiden top, çanta ve kitap kabı yapımında kullanılırdı.
• Mikrofiber: Çok ince sentetik liflerden oluşan bir taban üzerine kaplama yapılarak üretilen suni malzeme. Deriye benzer ama hakiki deri değildir.
• PU deri: Kumaş taban üzerine poliüretan kaplanarak üretilen suni malzeme. Örneğin Lindos masa pedi PU'dur; aynı kullanım için hakiki deri isteyenlere Hobart masa matı vardır.
• PVC deri: Kumaş taban üzerine polivinil klorür kaplanmış suni malzeme. PU'ya göre daha sert ve daha az esnektir.
• Sahtiyan: Keçi derisinden yapılan, boyalı, ince ve yumuşak deri. "Maroken" adıyla da bilinir.
• Suni deri: Deri görünümünde üretilen sentetik malzemelerin genel adı. PU, PVC ve mikrofiber bu gruptadır.
• Teknolojik deri: Sentetik, deri görünümlü malzemeler için kullanılan ticari ad. Konk mekanizmalı cüzdan bu malzemeden üretilir; hakiki deri değildir.
• Vaketa: İtalyanca "vacchetta" sözcüğünden gelir ve düz yüzeyli sığır derisi için kullanılan geleneksel bir addır. Tabaklama yöntemi satıcıya göre değiştiği için ürün açıklamasına bakmak gerekir.
• Vegan deri: Hayvansal içerik kullanılmadan, deri görünümünde üretilen malzeme. Patina yapmaz. Modica'da Laura kartlık ve Oslo pasaport kılıfı gibi vegan modellerin adında bu bilgi açıkça yazar.

Derinin yapısı, bölümleri ve ölçüsüyle ilgili terimler nelerdir?

• Ayak kare (ft²): Uluslararası deri ticaretinde alan birimi. Deri ağırlıkla değil alanla satılır; 1 ayak kare yaklaşık 9,29 dm²'dir.
• Boyun: Derinin boyun ve omuz bölgesi. Büyüme çizgileri burada daha belirgin olur.
• Çiçek tarafı: Derinin dış, yani kıllı yüzü. Gözeneklerin ve doğal dokunun göründüğü taraftır; İngilizcede "grain" denir.
• Desimetrekare (dm²): Türkiye ve Avrupa'da deri alanını ölçmek için sık kullanılan birim. 100 dm² bir metrekareye eşittir.
• Doğal iz: Büyüme çizgisi, iyileşmiş çizik ya da ton farkı gibi hayvanın yaşamından kalan izler. Yüzeyi az işlenmiş derilerde normaldir, dayanımı etkilemiyorsa kusur sayılmaz.
• Düzeltilmiş yüzey (corrected grain): Çiçek tabakası zımparayla kısmen alınıp finisajla yeniden düzgünleştirilmiş deri. Satışta "top grain" diye de anılır; daha homojen görünür, daha az patina yapar.
• Et tarafı: Derinin iç yüzü. Liflidir; zımparalandığında süet dokusu verir.
• Etek: Karın ve bacak kenarlarına denk gelen bölüm. Dokusu daha gevşek ve esnektir.
• Full grain (tam yüzey): EN 15987'ye göre çiçek tabakasının tamamı korunmuş, yüzeyine hiçbir düzeltici mekanik işlem yapılmamış deri. Ayrıntılı karşılaştırma için full grain ve top grain farkı yazımıza bakabilirsiniz.
• Kalınlık: Türkiye'de milimetreyle, ABD'de ons (oz) ile ifade edilir. 1 ons, 1/64 inç yani yaklaşık 0,4 mm kalınlık demektir.
• Krupon: Derinin sırt ve kalça bölgesi. En sıkı ve en düzgün dokulu bölümdür; kemer gibi dayanım isteyen işlerde tercih edilir.
• Split (bölünmüş deri): Kalın derinin yatay olarak bölünmesiyle çıkan alt ya da orta katman. Çiçek yapısı yoktur; süet yapımında ya da kaplanarak kullanılır.

Tabaklama ve üretimde hangi terimler kullanılır?

• Bitkisel (vejetal) tabaklama: Meşe, kestane ve mimoza gibi bitkilerden elde edilen taninlerle yapılan tabaklama. Deri sıkı olur, doğal kokar ve belirgin şekilde koyulaşır.
• Crust: Tabaklanmış, boyanmış ve yağlanmış ama finisajı yapılmamış deri. Son kat öncesindeki ara aşamadır.
• Debbağ ve debbağhane: Osmanlı döneminde tabak ve tabakhane için kullanılan adlar. Ahilik geleneğinde debbağların piri Ahi Evran kabul edilir.
• Finisaj: Derinin son kat işlemi. Boya, pigment, cila ya da mum katmanlarıyla renk, parlaklık ve koruma kazandırılır.
• Kireçlik: Tabakhanede kılların ve üst deri katmanının kireçli çözeltilerle giderildiği aşama.
• Krom VI: Krom tabaklamada kullanılan krom(III)'ün uygun olmayan koşullarda dönüşebildiği, alerji yapabilen bileşik. Avrupa Birliği'nde cilde temas eden deri ürünlerde 3 mg/kg ve üzeri krom(VI) yasaktır.
• Krom tabaklama: Krom(III) tuzlarıyla yapılan tabaklama. Hızlıdır; yumuşak, ince ve suya dayanıklı deri verir. Dünyada en yaygın yöntemdir.
• Kromsuz tabaklama: Krom kullanmadan, sentetik ya da organik maddelerle yapılan tabaklama. Ara ürüne rengi nedeniyle "wet white" denir.
• LWG (Leather Working Group): Tabakhaneleri çevre performansına göre denetleyip derecelendiren uluslararası kuruluş. Bir ürünün bu belgeye sahip olduğu yalnız tedarik belgesiyle söylenebilir.
• Sepi: Tabaklamanın Türkçe karşılığı. "Sepilemek" deriyi tabaklamak demektir.
• Tabaklama: Ham derinin kalıcı olarak çürümez ve dayanıklı bir malzemeye dönüştürülmesi. Derinin kollajen lifleri tabaklama maddeleriyle bağlanır.
• Tambur (dolap): Tabaklama, boyama ve yağlamanın yapıldığı büyük döner varil. Kuru tamburlama derinin tanesini belirginleştirir ve onu yumuşatır.
• Tıraşlama: Derinin et tarafından ince talaş alınarak kalınlığının eşitlenmesi.
• Wet blue: Krom tabaklamadan sonra çıkan, mavi-yeşil renkli, nemli yarı mamul deri. Uluslararası ticarette bu haliyle de alınıp satılır.
• Yağlama: Tabaklanmış derinin liflerine yağ emdirilmesi. Deriye yumuşaklık ve esneklik kazandırır.

Derinin yüzeyini ve görünümünü anlatan terimler nelerdir?

• Anilin: Çözünür boyalarla boyanan, yüzeyi pigmentle kapatılmayan deri. Standarda göre pigmentsiz kaplaması 0,01 mm'yi geçmez; çok doğal görünür ama lekeye açıktır.
• Baskılı deri (emboss): Isı ve basınçla yüzeyine desen işlenmiş deri. Kroko, saffiano ve tane desenleri böyle elde edilir.
• Crazy Horse: Yoğun yağ ve mumla işlenmiş, mat yüzeyli bir pull-up türü. Çizikler ovuşturunca azalır, patina belirgin olur.
• Eskitme: Yüzeyine kullanılmış, vintage bir görünüm verilmiş hakiki deri; ayrı bir deri türü değildir. Örneği Favara eskitme deri kalemlik.
• Flother: Tamburda uzun süre döndürülerek doğal tanesi kabartılmış, yumuşak deri. İngilizcede "floater" diye geçer.
• Glase: İnce, parlak ve yumuşak deri; genellikle oğlak ya da keçi derisinden yapılır. Eldiven ve ayakkabıda kullanılır.
• Güderi: Yumuşak, kadifemsi deri. Geleneksel olarak yağla tabaklanmış koyun derisini anlatır; bugün süet benzeri deriler için de kullanılır.
• Kaplamalı deri: Dış yüzündeki kaplaması 0,15 mm'den kalın, ama toplam kalınlığın üçte birinden ince olan deri. Su ve lekeye dayanıklıdır, doğal doku daha az görünür.
• Kroko desen: Timsah derisi dokusunu andıran desenin hakiki deriye baskıyla işlenmesi; timsah derisi değildir. Örneği Ariza Kroko ince kartlık.
• Mumlu deri: Yüzeyine mum emdirilmiş deri. Suyu daha iyi iter; büküldüğünde ton açılabilir.
• Napa (nappa): İnce, yumuşak ve esnek olacak şekilde işlenmiş deri. Çoğunlukla kuzu, koyun ya da dana derisinden yapılır.
• Natürel: Hakiki derinin açık ve doğal tonlu yüzeyi; ayrı bir deri türü değildir. Işık ve kullanımla koyulaşır. Örneği Vista natürel minimal cüzdan.
• Nubuk: Çiçek tarafının hafifçe zımparalanmasıyla kadifemsi doku kazanmış deri. Süetten daha sıkı ve incedir; su ve lekeye hassastır.
• Patina: Derinin kullanım, ışık ve dokunuşla zamanla koyulaşıp parlaklık kazanması. En çok anilin, yağlı ve bitkisel tabaklanmış derilerde görülür.
• Pigmentli deri: Doğal yüzeyi pigment içeren bir finisajla tamamen kapatılmış deri. Renk homojendir, leke ve çizilmeye daha dayanıklıdır.
• Pull-up: Yağ ve mum emdirilmiş deri. Büküldüğünde ya da gerildiğinde rengi açılır, canlı ton geçişleri oluşur.
• Rugan (vernikli deri): Ayna parlaklığında bir katmanla kaplanmış deri. Standarda göre bu katman toplam kalınlığın üçte birini geçmez.
• Saffiano: İnce çapraz çizgili desen basılmış ve genellikle mumlu kaplanmış deri. Sert yapılıdır, çizilmeye dayanıklıdır.
• Süet: Derinin et tarafının, çoğunlukla da split katmanın zımparalanmasıyla elde edilen kadifemsi yüzey. Su ve lekeye hassastır.
• Yarı anilin: Az miktarda pigment içeren ince bir finisajla kaplanmış deri. Doğal yüzey görünür, anilin deriden biraz daha dayanıklıdır.

Modica'daki hazır ürünlerin malzemesi her ürün sayfasındaki "Malzeme" satırında yazar. Toptan ve kurumsal siparişlerde ise talebe göre Crazy Horse, Arsel, Flother, Vejetal, Napa, Nubuk, Süet ve Rugan deriyle üretim yapılabilir; ayrıntılar kurumsal hediye sayfasında.

Deri ürün yapımında (saraciyede) hangi terimler geçer?

• Astar: Ürünün iç yüzünü kaplayan kumaş ya da ince deri. Bazı modeller astarsız, yani iç yüzü de deri olarak yapılır.
• Dikiş sıklığı: Belirli bir uzunluktaki iğne batışı sayısı. Aralıkların eşit olması ve atlamış dikiş bulunmaması işçiliğin iyi bir göstergesidir.
• Kenar boyası: Kesilmiş deri kenarına sürülen özel boya. Kenarı kapatır, liflerin dağılmasını önler.
• Kenar kıvırma: Deri kenarının inceltilip içe katlanarak sabitlenmesi. Daha yumuşak ve yuvarlak bir kenar verir.
• Kenar perdahı: Ham kenarın zımparalanıp sürtünmeyle parlatılması. En iyi sonucu bitkisel tabaklanmış deride verir.
• Lazer kazıma: Lazer ışınıyla deri yüzeyine kalıcı yazı ya da desen işlenmesi. Modica'da bireysel kişiselleştirme bu yöntemle, uygun modellerde ücretsiz yapılır; örneğin Cosmos erkek cüzdan ve Pescol mekanizmalı kartlık. Ayrıntılar kişiselleştirme rehberinde.
• Makine dikişi: Dikiş makinesinin üst ve alt iplikle attığı kilitli dikiş. Hızlı ve düzgündür.
• Saraciye: Deriden çanta, cüzdan, kemer ve koşum takımı gibi eşyalar yapma zanaatı. Bu işi yapan ustaya saraç denir.
• Saraç dikişi: Tek ipliğe takılan iki iğneyle karşılıklı atılan el dikişi. Bir ilmek kopsa bile dikiş kolay sökülmez.
• Sıcak baskı: Isıtılmış metal kalıbın deriye bastırılmasıyla oluşan gömme iz. Modica'da yalnız toptan ve kurumsal toplu siparişlerde uygulanır.
• Tela: İki deri katı arasına konan ara malzeme. Ürünün formunu ve sertliğini korur.
• Yaldız baskı: Isı ve basınçla metalik folyonun deriye aktarılması. Modica'da yalnız toptan ve kurumsal toplu siparişlerde yapılır.

Deri bakımında hangi terimler karşınıza çıkar?

• Bakım kremi: Derinin yağ ve nem dengesini tazeleyen krem. Renksiz ya da renkli olabilir; önce görünmeyen küçük bir alanda denenmelidir.
• Deri temizleyici: Deri için hazırlanmış, hafif temizleme ürünü. Alkol, aseton ve çamaşır suyu gibi maddeler deride kullanılmaz.
• Renk geçmesi: Boyanın sürtünmeyle açık renkli kumaşa ya da yüzeye geçmesi. Yeni ve koyu renkli derilerde ilk dönemde görülebilir.
• Su itici sprey: Deri yüzeyinde ince bir koruyucu katman oluşturan sprey. Özellikle süet, nubuk ve açık renkli derilerde lekeye karşı işe yarar.

Adım adım temizlik ve leke çıkarma için Deri Bakım Merkezi sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu terimler Modica ürünlerinde nasıl karşınıza çıkar?

Aşağıdaki fiyatlar 4 Kasım 2026 tarihlidir; güncel fiyat ürün sayfasında yazar.

Bir ürünün gerçekten hakiki deri olup olmadığını kendiniz kontrol etmek isterseniz hakiki deri cüzdan nasıl anlaşılır rehberimizdeki adımları izleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Hakiki deri ile gerçek deri aynı şey mi?

Evet. İkisi de tabaklanmış hayvan derisini anlatır. Derinin hangi hayvandan ve hangi katmandan geldiği ise ayrıca belirtilmelidir.

Her hakiki deri full grain midir?

Hayır. Full grain, yüzeyi hiç düzeltilmemiş en üst katmandır. Düzeltilmiş yüzeyli deri ve split de hakiki deridir ama full grain değildir.

Bonded deri hakiki deri sayılır mı?

Hayır. EN 15987'ye göre bonded malzeme ağırlıkça en az %50 deri lifi içerir, ancak tek başına "deri" diye adlandırılamaz; "geri dönüştürülmüş deri lifi" olarak anılır.

Vegan deri ile PU deri aynı mı?

Vegan deri, hayvansal içerik kullanılmadan üretilen deri görünümlü malzemelerin genel adıdır; PU deri bu malzemelerden biridir. Bir ürünün malzemesini ürün sayfasındaki "Malzeme" satırından öğrenebilirsiniz.

Krom tabaklanmış deri sağlığa zararlı mı?

Tabaklamada kullanılan krom(III) yaygın ve kabul görmüş bir yöntemdir. Risk, alerji yapabilen krom(VI) ile ilgilidir; Avrupa Birliği cilde temas eden deri ürünlerde 3 mg/kg ve üzeri krom(VI)'yı yasaklar.

Patina bir kusur mu?

Hayır. Patina, hakiki derinin kullanım ve ışıkla koyulaşıp parlaklık kazanmasıdır. Özellikle natürel, anilin ve bitkisel tabaklanmış derilerde zamanla belirginleşir.

Kaynaklar: EN 15987:2022 Deri – Terminoloji (örnek metin); FILK Freiberg – DIN EN 15987 deri tanımları; AB Tüzüğü 301/2014 – Deri ürünlerinde krom(VI) sınırı; Leather Working Group

Bu rehberle ilgili modeller: erkek cüzdan modelleri · kadın cüzdan modelleri